ਘਟਨਾ
ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਖਨੌਰੀ 'ਤੇ ਦੂਜਾ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ
ਮੋਰਚਾ ਮੁੜ ਲੱਗਿਆ
ਕੌਣ: ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ), ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸੀ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲ ਅਤੇ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਸੀ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ "ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ" ਮਾਰਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਚੱਲਿਆ। ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਬੈਰੀਕੇਡਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦਾਗ਼ੇ, ਅਤੇ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਕੈਪਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਕੈਨਨ, ਡਰੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁੱਟੇ ਗੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਖਨੌਰੀ ਵਿਖੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ, ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਡੇਢ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਮੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਸਨ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (ਐੱਮਐੱਸਪੀ) ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਾਰੰਟੀ ਮੰਗੀ, ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਨਾ ਕਰਨਾ, 2020-21 ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਅਤੇ ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੀਰੀ ਕਤਲਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ, ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਨਿਊਜ਼ਲਾਂਡਰੀ ਨੇ, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ 21 ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਭਕਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ "ਮ੍ਰਿਤਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ", ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਖਨੌਰੀ ਵਿਖੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿ 46 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਿਸਾਨ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 18 ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ "ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ" ਵਾਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸੀ।
ਕਿੱਥੇ: ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਖਨੌਰੀ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ (ਖਨੌਰੀ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ), ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਹੱਦ 'ਤੇ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 2020-21 ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਹੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਪਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੋਰ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਖਨੌਰੀ ਦੇ ਕੈਂਪ ਡਟੇ ਰਹੇ। ਨਵੰਬਰ 2024 ਤੱਕ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਹਾਲੇ ਵੀ "13 ਫ਼ਰਵਰੀ ਤੋਂ" ਉੱਥੇ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਨੇ 18 ਫ਼ਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2024 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਡੱਲੇਵਾਲ ਨੇ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਲਈ ਖਨੌਰੀ ਵਿਖੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਡਾਊਨ ਟੂ ਅਰਥ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਮੰਨ ਗਈ।
ਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Tear gas and rubber bullets as Indian farmers march on Delhi, Al Jazeera. aljazeera.com
- 'Dilli Chalo': Face-off between police and farmers leads to chaos on Punjab-Haryana borders, The Tribune. tribuneindia.com
- Why are Indian farmers marching on New Delhi?, Al Jazeera. aljazeera.com
- Farmers' protest: 4 farmers dead, 46 admitted to hospital, 18 with 'gunshot' injuries, Newslaundry. newslaundry.com
- Punjab: Farmer leader Dallewal sits on fast-unto-death at Khanauri border, ThePrint. theprint.in
- Punjab farmer leader Jagjit Singh Dallewal ends 4-month hunger strike, MSP demand continues, Down To Earth. downtoearth.org.in
- 2024 Indian farmers' protest, Wikipedia. en.wikipedia.org