ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ

ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ (19 ਮਈ 1910 ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ 1949) ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਾਰਾਮਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 30 ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਿਰਲਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਪੀਲ ਰੱਦ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅੰਬਾਲਾ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਪਿਛੋਕੜ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 1932 ਵਿੱਚ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਜਦਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਛੱਡੀ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਧੀਰੇਂਦਰ ਕੇ. ਝਾਅ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗੋਡਸੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ (ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ, 2022), ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਗੋਪਾਲ ਗੋਡਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਤਲ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਗੋਡਸੇ ਭਰਾ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।

ਕੇਸ

• 30 ਜਨਵਰੀ 1948: ਸ਼ਾਮ ਲਗਭਗ 5 ਵਜੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਗਾਂਧੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜਿਓਂ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• 4 ਫ਼ਰਵਰੀ 1948: ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• 22 ਜੂਨ 1948 ਤੋਂ 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 1949: ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਆਤਮਾ ਚਰਨ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਕੱਦਮਾ। ਗੋਡਸੇ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ, ਅਤੇ ਸਾਵਰਕਰ ਬਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਮਈ ਤੋਂ ਜੂਨ 1949: ਅਪੀਲ, ਜੋ 2 ਮਈ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਭੰਡਾਰੀ, ਖੋਸਲਾ ਅਤੇ ਅਛਰੂ ਰਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾਇਰ ਹੋਈ। 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਗੋਡਸੇ, ਆਪਟੇ, ਕਰਕਰੇ, ਪਾਹਵਾ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਗੋਡਸੇ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੋਡਸੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਕਤਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ।
• 1949 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ: ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਮਣੀਲਾਲ ਅਤੇ ਰਾਮਦਾਸ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮ ਦੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਨਹਿਰੂ, ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
• 15 ਨਵੰਬਰ 1949: ਗੋਡਸੇ ਅਤੇ ਆਪਟੇ ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਥਾਮਸ ਹੈਂਸਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਅਤੇ 20,000 ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਬਦਨਾਮ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਗੋਡਸੇ ਦੀ ਬਰਾਦਰੀ ਚਿਤਪਾਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਹਮਲੇ ਹੋਏ। ਸਾਡੇ ਵੇਖੇ ਸਰੋਤ ਉਸ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। 2014 ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਗੋਡਸੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰਗਿਆ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ, ਉਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਲਈ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਰੀ ਬਹਿਸ ਲਈ।