ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਦਾ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਕਤਲ

ਕੌਣ: ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ, 45 ਸਾਲ, ਸਰੀ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ) ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ; ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ; ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਐਤਵਾਰ 18 ਜੂਨ 2023 ਨੂੰ ਰਾਤ 8:30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੱਝਰ ਨੂੰ ਸਰੀ ਦੀ 120 ਸਟਰੀਟ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਸਨ। ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਦੇ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬ੍ਰਾਇਨ ਐਡਵਰਡਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਭਰੀ ਕਾਰਵਾਈ" ਕਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਗਲੋਬਲ ਨਿਊਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਈ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੋਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ ਨਿੱਝਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਦੇ ਫ਼ੌਰੀ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।

18 ਸਤੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਕਤਲ ਵਿਚਕਾਰ "ਸੰਭਾਵੀ ਸਬੰਧ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ" ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਲੰਘਣਾ ਕਿਹਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੇਲਾਨੀ ਜੋਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਰਾਅ ਦੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ "ਬੇਤੁਕੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਬਰਤਾਨੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੁਹਰਾਇਆ।

ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਦਮ: ਮਈ 2024 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦੇ, ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਰਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (ਕਥਿਤ ਸ਼ੂਟਰ), ਕਰਨ ਬਰਾੜ (ਕਥਿਤ ਡਰਾਈਵਰ) ਅਤੇ ਕਮਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਲਬਰਟਾ ਅਤੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੇਠ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਨੇ ਫ਼ੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ੁਲਾਸੇ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦੇ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਸੂਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 7 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਐੱਫਬੀਆਈ ਅਤੇ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਤਿੰਨ ਅਪਰਾਧੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਦੋਸ਼ ਪੱਤਰ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਅਤੇ ਸਤਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਗੋਲਡੀ ਬਰਾੜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਕਤਲ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਦੋਸ਼ ਪੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿੱਥੇ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, 120 ਸਟਰੀਟ, ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਕਤਲ ਨਾਲ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਤਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।