ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਐਲਾਨੇ ਗਏ; ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ

ਕੌਣ: ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ; ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਿੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਲੋਕ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1801 ਨੂੰ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰੀ ਤਿਲਕ, ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਐਲਾਨਿਆ। (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰਾ ਲੇਖ ਇਸ ਰਸਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।) ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਕੇ ਢਲਵਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਤਸਵੀਰ। 1801 ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਗੋਬਿੰਦਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਇਬਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਟਕਸਾਲ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਚੱਲੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੋਹਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ, ਯਾਨੀ ਮਾਣਯੋਗ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਪਸੰਦ ਸੀ।

ਕਿੱਥੇ: ਲਾਹੌਰ, ਜੋ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1799 ਵਿੱਚ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਇਸ ਐਲਾਨ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਫ਼ਤਿਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਰੂਪ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਅਹਿਮ ਸੀ ਜਿੰਨਾ ਖ਼ਿਤਾਬ: ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਤਿਹਾਂ, ਮੁਲਤਾਨ 1818 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਮੀਰ 1819 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ 1834 ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਰਾਜ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਬਾਰੇ ਲੇਖ 1799 ਤੋਂ 1849 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।