ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ

ਇਹ ਕੀ ਸੀ: ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਹਲੂ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਸਦਾਓ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਦਾਓ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਬਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿਸਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਬਾਨੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਮਿਸਲ ਕਲਾਲਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ

• ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ 1748 ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਕਮਾਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਾਂਝੀ ਕਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਜਰਨੈਲ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1754 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਉਸ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1761 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨੇੜੇ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ" ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਕਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। 14 ਜਨਵਰੀ 1764 ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ੈਨ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਭੱਟੀ ਸਰਦਾਰ ਰਾਇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਤੋਂ ਲਿਆ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 1777; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 1774) ਅਤੇ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1783 ਨੂੰ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
• ਭਾਗ ਸਿੰਘ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਕਿੰਡ ਕਜ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1801 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
• ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1837 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ, ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਗੜੀ ਵਟਾਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ 1825 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ। ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਜਗਰਾਓਂ ਨੂੰ ਭੱਜ ਗਏ, 1826 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
• ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, 1837 ਤੋਂ 1846 ਤੱਕ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਇਲਾਕਾ: ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਬਾਰੀ ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੁਆਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੋਟ ਈਸਾ ਖ਼ਾਨ, ਜਗਰਾਓਂ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕੇ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ)।

ਹੁਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1846 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 1948 ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੂ ਵਿੱਚ ਰਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਸੰਭਾਲੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਮਿਸਲ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।