ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ

ਕੌਣ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਲਗਭਗ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮੁਖੀ; ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਡਾਅਨ ਦੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਮਜੀਦ ਸ਼ੇਖ਼ ਨੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਦੱਸੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 7 ਜੁਲਾਈ 1799 ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੰਗੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਏ। ਮਜੀਦ ਸ਼ੇਖ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਰਲੇ ਭਰੇ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜੇ। ਉਹ ਮੁੜ ਆਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫ਼ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਸੀਲ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ।

ਕਿੱਥੇ: ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਫ਼ਸੀਲ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਲਾਹੌਰ ਉਸ ਸਿੱਖ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੱਦੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਗਲੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਦਾ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1799 ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਤਿਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਮਨ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1801 ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1849 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਏ ਜਾਣ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।