ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਫ਼ੋਰਸ ਆਫ਼ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ (ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ)

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਫ਼ੋਰਸ ਆਫ਼ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ (ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ) ਇੱਕ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਈ ਲੜੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੀ। ਸਰੋਤ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: 1987 (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਲੇਖ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਖਾੜਕੂ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਜੁਗਦੀਪ ਚੀਮਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ), 1984 (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਸਿੰਥੀਆ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ), ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1986 ਨੂੰ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਥਾਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ (Panthic.org)।

ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ

• ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਮੁਖੀ। ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਵੀ ਥਾਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਸਰੋਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
• ਭਾਈ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ, ਜੋ ਫ਼ਰਵਰੀ 1990 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ 3 ਨਵੰਬਰ 1990 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੁੱਲਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਚੱਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੁਖੀ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ; ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 30 ਮਾਰਚ 1993 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਮਾਨੋਚਾਹਲ 26 ਜਨਵਰੀ 1986 ਦੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੀ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯੂਪੀਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 26 ਜਨਵਰੀ 1986: ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਪਹਿਲੀ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਥਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• 13 ਜੂਨ 1987: ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਬਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ 12 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੱਸਿਆ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 1990: ਸੰਘਾ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧੜਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
• 3 ਨਵੰਬਰ 1990: ਸੰਘਾ ਭੁੱਲਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• 24 ਨਵੰਬਰ 1990: ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਬ ਨਾਲ ਐੱਸਪੀ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੁੱਲਰ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਫ਼ੋਰਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਹੱਥ ਕਰਕੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ ਨੇ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਘਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੰਬ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਂਡ ਮਾਈਨ ਲਿਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਦਾ ਅਖ਼ੀਰ: ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਨੂੰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਟੌਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੋਤ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ ਜਾਂ 1 ਮਾਰਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕੇਪੀਐੱਸ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਰਟੌਲ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।