ਲਲਿਤ ਮਾਕਨ

ਲਲਿਤ ਮਾਕਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਸਨ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਜਵਾਈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕੌਂਸਲਰ ਸਨ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਐੱਮਪੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 31 ਜੁਲਾਈ 1985 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਮੇਤ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਇਲਜ਼ਾਮ: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਫ਼ਾਰ ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ ਦੀ 227 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਅਜੈ ਮਾਕਨ ਨੇ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਸਨ, ਫ਼ਰਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਲਿਤ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਪਿੱਛੇ ਸਿਆਸੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ; ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
• 31 ਜੁਲਾਈ 1985: ਕੀਰਤੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਾਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਨੂੰ ਘਾਤਕ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਆਏ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ, ਬਾਲਕਿਸ਼ਨ, ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫ਼ੋਰਸ ਦੇ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ “ਕੁੱਕੀ” ਗਿੱਲ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗੋਲੀ ਕਿਸ ਨੇ ਚਲਾਈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
• 9 ਅਕਤੂਬਰ 1992: ਜਨਰਲ ਅਰੁਣ ਵੈਦਿਆ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਦੀ ਯਰਵਡਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
• ਗਿੱਲ ਨੂੰ 14 ਮਈ 1987 ਨੂੰ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਪੋਲ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਹਵਾਲਗੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਫ਼ਰਵਰੀ 2004 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 2004 ਅਤੇ ਮਈ 2009: ਅਜੈ ਮਾਕਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਿੱਲ ਦੇ ਕੇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 20 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਵਿਊ ਬੋਰਡ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਗਿੱਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ; ਲਲਿਤ ਮਾਕਨ ਦੀ ਧੀ ਅਵੰਤਿਕਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪੀਯੂਸੀਐੱਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਲਈ, 1985 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਤਲ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ।