ਕੈਨੇਡਾ

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਮੁਤਾਬਕ 2021 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ 771,790 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਸਿੱਖ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਓਂਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ 300,435 ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 290,870 ਹਨ; ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਟੋਰਾਂਟੋ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1909 ਤੋਂ 1951: ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ 13 ਮਾਰਚ 1909 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਣਾਏ। ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ ਮਿਉਂਸਪਲ, ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਫ਼ੈਡਰਲ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1908 ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਕੋਟਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਕੋਟਾ 1968 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ)।
• 23 ਮਈ 1914: ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ 376 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ 22 ਨੂੰ, ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸਕੇ, ਉਤਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 29 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਨੇੜੇ ਬਜ ਬਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਝੜਪ ਵਿੱਚ 19 ਸਿੱਖ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
• 23 ਜੂਨ 1985: ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਬੰਬ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 329 ਲੋਕ ਸਵਾਰ ਸਨ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ)।
• 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਅਤੇ 18 ਸਤੰਬਰ 2022: 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਬਾਰੇ ਓਂਟਾਰੀਓ ਦਾ ਮਤਾ ਅਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੀ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਵੋਟਿੰਗ (ਬਰੈਂਪਟਨ ਵੇਖੋ)।
• 18 ਜੂਨ 2023: ਸਰੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਨੂੰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 18 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਭਾਰਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਗਲੋਬਲ ਨਿਊਜ਼)।
• ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ ਐਂਡ ਐਡਰੈਸਿੰਗ ਐਂਟੀ-ਸਿੱਖ ਹੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ (ਫ਼ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਨਿਊਜ਼)।

ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਵਸਿਆ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜ਼ ਦਾਖ਼ਲੇ ਅਤੇ ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਲੜੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ। ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।