ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ('ਆਪ')

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 26 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ, ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ 28 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ, 2015 ਵਿੱਚ 70 ਵਿੱਚੋਂ 67 ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ 62 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਰ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ 22 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ 48। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ 21 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਆਤਿਸ਼ੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 1984 ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਸਲਾ: ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, 1984 ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (ਐੱਸਆਈਟੀ) ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ 'ਆਪ' ਦੇ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਵਿੱਚ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 21 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ 'ਆਪ' ਦੇ ਐੱਮਐੱਲਏ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1984 ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ “ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਜੁਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇ। 'ਆਪ' ਦੇ ਐੱਮਐੱਲਏ ਸੋਮਨਾਥ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਮੰਗ ਜੋੜਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸੋਧ ਕਦੇ ਵੋਟ ਲਈ ਰੱਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 'ਆਪ' ਨੂੰ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ “ਬੀ-ਟੀਮ” ਕਿਹਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ: 'ਆਪ' ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਗੂ ਚੁਣਿਆ; ਸਰਕਾਰ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣੀ ਸੀ। 2024 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਜਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਾਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਗਤ ਜੋਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਕਾਰ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2026 ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
• 15 ਜੂਨ 2026: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਐਕਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛਿੜਕਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਰਕੇ ਮਾਨ ਨੂੰ “ਗੁਰੂ ਦੋਖੀ” ਅਤੇ “ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ” ਐਲਾਨਿਆ। ਮਾਨ ਨੇ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵੀਡੀਓ ਜਾਅਲੀ ਅਤੇ ਏਆਈ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਆਪ' ਦੇ ਬਲਤੇਜ ਪੰਨੂ ਨੇ ਫ਼ੋਰੈਂਸਿਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ।
• 29 ਜੂਨ 2026: 87 ਐੱਮਐੱਲਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 69 'ਆਪ' ਦੇ ਸਨ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।
• 29 ਜੁਲਾਈ 2026: ਸਰਕਾਰ ਦੇ 24 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੇ “ਕਸਟੋਡੀਅਨ” ਸ਼ਬਦ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
• 16 ਸਤੰਬਰ 2026: ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੈਨਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ। 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 'ਆਪ' ਦੇ ਐੱਮਐੱਲਏ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ। ਪੀਟੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਨੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐੱਮਐੱਲਏ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਦੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਅੱਗੇ ਕੀਤੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਤ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰੇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: 'ਆਪ' ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 2027 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੈਨਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।