ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੋਰਚਾ (ਕੇਐੱਮਐੱਮ)

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੋਰਚਾ (ਕੇਐੱਮਐੱਮ) ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੰਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ਹਨ। ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ, ਬਾਕੀ ਦੋ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਸਨ। ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਨੂੰ ਉਸ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2020 ਤੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਅਸੀਂ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਉਹ ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਤਰੀਕ, ਵਿਧਾਨ ਜਾਂ ਮੈਂਬਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ: ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ ਅਤੇ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਹਨ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲ, ਜੋ ਬਾਰਡਰ ਉੱਤੇ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024: ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ। 1 ਦਸੰਬਰ 2024 ਤੱਕ ਐੱਸਕੇਐੱਮ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ) ਅਤੇ ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਅਧੀਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਖਨੌਰੀ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਲਾਇਆਂ 293 ਦਿਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੰਧੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਾਰੰਟੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
• 19 ਮਾਰਚ 2025: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਰਡਰ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਧਰਨੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਧੇਰ ਤੇ ਡੱਲੇਵਾਲ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਰਡਰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੰਗਾਂ ਕੇਂਦਰ ਕੋਲ ਹਨ।
• 30 ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ: ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲੁਆਈ ਦੌਰਾਨ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀ ਪੀਐੱਸਪੀਸੀਐੱਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਧਰਨੇ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਮੋਗਾ ਵਿਖੇ ਲੋਕ ਮਿਲਣੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਧੇਰ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਚੱਕਾ ਜਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
• 30 ਜੂਨ 2026: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਨੇ ਚੀਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਰਡਰ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਖੇਤੀ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ 10 ਜੁਲਾਈ ਤੇ 15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ: ਪੰਧੇਰ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 16 ਘੰਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਲਈ 24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਸੁਰਖ਼ੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਨੇ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਮੰਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਪੰਧੇਰ 16 ਘੰਟੇ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਨੇ ਖ਼ਰਾਬ ਟਰਾਂਸਫ਼ਾਰਮਰ ਜਲਦੀ ਬਦਲਣ, ਸਮਾਰਟ ਮੀਟਰ ਰੋਕਣ, ਪੀਐੱਸਪੀਸੀਐੱਲ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰਤੀ, ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਮਝੌਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਤਿੰਨ ਬਿਆਨ: ਪੰਧੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਈ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲੀ। ਪੀਐੱਸਪੀਸੀਐੱਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਬਸੰਤ ਗਰਗ ਨੇ 3 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ 27 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਖੇਤੀ ਫੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਛੇ ਤੋਂ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਠੇਕਾ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਦੱਸਿਆ। 14 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਤਰੁਣਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਐੱਸਪੀਸੀਐੱਲ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਿਜਲੀ ਕੱਟ ਦੇ 17,328 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਅਸੀਂ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ 10 ਅਤੇ 15 ਜੁਲਾਈ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ।