ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲ

ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਕਤਾ ਸਿੱਧੂਪੁਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂਪੁਰ ਦੀ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਜਦੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਮਗਰੋਂ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਡੱਲੇਵਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇਵਾਲ ਦੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ) ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ। ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਲੋਚਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਅਤੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 ਤੋਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਖਨੌਰੀ ਬਾਰਡਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡੇਰੇ ਲਾਈ ਰੱਖੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 19 ਮਾਰਚ 2025 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਖ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਡੱਲੇਵਾਲ ਦੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।

ਵਰਤ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ

• 26 ਨਵੰਬਰ 2024: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਨੌਰੀ ਵਿਖੇ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਾਰੰਟੀ ਲਈ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ ਅਤੇ 2020 ਤੋਂ 2021 ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਜਾਨ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਸਨ। ਦ ਵਾਇਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ 28ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 15 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ।
• 13 ਦਸੰਬਰ 2024: ਜਸਟਿਸ ਸੂਰਿਆ ਕਾਂਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਤੁੜਵਾਏ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਸੂਰਤ ਦੇ ਜਦੋਂ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ।
• 18 ਜਨਵਰੀ 2025: ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮੰਨ ਗਏ ਪਰ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
• 19 ਮਾਰਚ 2025: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਖਨੌਰੀ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ 24 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪਾਰਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
• 28 ਮਾਰਚ 2025: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ 123 ਦਿਨ ਦਾ ਵਰਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਸਟਿਸ ਕਾਂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡੱਲੇਵਾਲ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਏਜੰਡਾ ਨਹੀਂ। ਐੱਸਕੇਐੱਮ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ) ਨੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਮਹਾਂਪੰਚਾਇਤ ਵਿਖੇ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੰਨ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਰਚਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਵਰਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 131 ਦਿਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਪੀਟੀਆਈ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ) 130, ਡੈਕਨ ਕ੍ਰਾਨਿਕਲ 132। ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ 131 ਦਿਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਕਦੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੋਵੇਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹਨ: 28 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਅਤੇ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਭਾਅ ਲਈ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਰਤ, ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕਹੇ ਬੋਲ। ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੀ ਮੰਗ ਹਾਲੇ ਜਿੱਤਣੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।