ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ

ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਖਾੜਕੂ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਫ਼ੋਰਸ ਆਫ਼ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ (ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀ ਦੱਸਿਆ। ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਕਿ 1978 ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਿ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ ਬਣਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ

• ਜਨਵਰੀ 1987: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ 2002 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1987 ਦੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਲਈ ਥਾਂ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ 31 ਦਸੰਬਰ 1986 ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
• 24 ਜੂਨ 1988: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦੇ ਮੁੜ ਛਪੇ ਰੂਪ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮਾਨੋਚਾਹਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਫ਼ੋਰਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਥੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਲਈ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ।
• 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 1993: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਕੈਸੇਟ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ “ਖਾੜਕੂਆਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ” ਜਥੇਦਾਰੀ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ 1988 ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਛਪੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੈਸੇਟ ਦੇ ਅਸਲੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਤਲਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੀਟੀਐੱਫ਼ਕੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੁਖੀ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਟੌਲ ਵਿੱਚ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਬਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਕੇਪੀਐੱਸ ਗਿੱਲ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਛਾਪਦਾ ਹੈ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

ਸਰੋਤ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਮਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਜਥੇਦਾਰ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ। 1993 ਦੇ ਰਟੌਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੱਖਰੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।