ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨਿਰੰਕਾਰੀ

ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਯਾਨੀ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਫ਼ਿਰਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ। 1978 ਤੋਂ 1980 ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ, ਉਸ ਦਾ ਬਰੀ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ।

ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1962 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਥਾਪਿਆ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਉਸ ਦੀ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨੀ 1963 ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਬਾਣੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਚਲਾਈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਤਰਾਜ਼: ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਪਣਾਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਦਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸੱਤ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਖੰਡੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਥਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਾਇਆ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 28 ਨਵੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
• 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978: ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 13 ਸਿੱਖ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 78 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਈ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਾਰਡ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ; ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਜਨੂੰਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਮੌਤਾਂ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਹਨ।
• ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਮਗਰੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
• 4 ਜਨਵਰੀ 1980: ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਨੇ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ 64 ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਬਰੀ ਹੋਣ ਨੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੱਤਣ ਭਰ ਦਿੱਤੀ।
• 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980: ਇੱਕ ਸਤਿਸੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਤਰਖਾਣ ਜੋ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਿਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਸਨ, ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ 1978 ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋੜ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਹਿੱਸੇ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1978 ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਪੰਥ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦਾ ਵੀ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨਿਆ ਗਿਆ।