ਭਾਈ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਾਉਂਕੇ

ਭਾਈ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਾਉਂਕੇ 1986 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸੰਬਰ 1992 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਲੈ ਗਈ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਰਹੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1949 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕਾਉਂਕੇ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 26 ਜਨਵਰੀ 1986: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਭਾਈ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਿਆ ਅਤੇ ਕਾਉਂਕੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਇਬ ਬਣਾਇਆ। 1984 ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ।
• 20 ਦਸੰਬਰ 1992: ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਮਗਰੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 25 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• 2 ਜਨਵਰੀ 1993: ਸਿੱਧਵਾਂ ਬੇਟ ਥਾਣੇ ਦੀ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਪਟੀਸ਼ਨ ਇਸ ਐੱਫਆਈਆਰ ਨੂੰ ਮਨਘੜਤ ਆਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਸੁਣ ਰਹੀ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਲਫ਼ਨਾਮਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ, ਜੋ 1998 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਵਧੀਕ ਡੀਜੀਪੀ (ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ) ਬੀ.ਪੀ. ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਤਕ ਹੋਈ, ਪੰਜਾਬ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ। ਇਸ ਨੇ ਕਾਉਂਕੇ ਦੇ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ, ਇਹ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਜਗਰਾਓਂ ਦੇ ਐੱਸਐੱਚਓ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਲਈ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।

ਦੂਜਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਣ ਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦੋ ਗਵਾਹ ਲੱਭੇ। ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਾਉਂਕੇ ਨੂੰ ਜਗਰਾਓਂ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪਰਦਾਪੋਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਫ਼ਰਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਐੱਸਐੱਸਪੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਾਉਂਕੇ ਨੇ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ, ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ)।

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: 25 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਾਰਾਜੋਈ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਝੂਠੇ ਹਲਫ਼ਨਾਮੇ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 1986 ਤੋਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।