ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ

ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਸੀ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ, 1949 ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1952 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚਰ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ 1949 ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਕੀਮ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1894 ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੌਤ 18 ਜਨਵਰੀ 1978 ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਮਗਰੋਂ ਵਕਾਲਤ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1949: ਜੇ.ਐੱਸ. ਗਰੇਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਥਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਸੰਭਾਲੀ; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1949 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਗਵ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
• ਅਕਤੂਬਰ 1949: ਗਰੇਵਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੱਚਰ ਵੱਲੋਂ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੋਨ, ਯਾਨੀ ਛੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ; ਹਿੰਦੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਲਟ ਸੀ। ਗਰੇਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਕਲਪ ਉੱਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
• 1952: ਗਰੇਵਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ 1952 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਸੱਚਰ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਅਤੇ ਉੱਜਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੈਬਨਿਟ ਸਾਥੀ ਚੁਣਿਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 ਤੋਂ 23 ਜਨਵਰੀ 1956 ਤੱਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• ਜਨਵਰੀ 1955: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੱਚਰ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸੱਦਿਆ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਮਗਰੋਂ ਸੱਚਰ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਹੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਸਟੇਟ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਤੋਂ 12 ਜੁਲਾਈ 1955: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਬੰਦੀ 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਟਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• 1955: ਗਰੇਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ, ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ 20 ਸਤੰਬਰ 1955 ਨੂੰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
• ਜਨਵਰੀ 1956: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1956 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 23 ਜਨਵਰੀ 1956 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਆਸਤ ਕਰਕੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਿਆ।
• 1956 ਤੋਂ 1962: ਪਹਿਲਾਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਗਵਰਨਰ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 1949 ਦੇ ਸੱਚਰ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਜੁਲਾਈ 1955 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਦਾਖ਼ਲੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਮੰਗੀ ਗਈ ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ।