ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ

ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ (1878 ਤੋਂ 1931) ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਨਾਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਚਿਹਰਾ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 1919 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਇਕੱਠੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਏਕਤਾ ਦੇ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਹ ਏਕਤਾ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1878 ਨੂੰ ਰਾਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਲਿੰਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਦ ਕਾਮਰੇਡ, ਜੋ 1911 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਮਦਰਦ, ਜੋ 1913 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 1906 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਡਾਅਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਹਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਕਲਮ ਚੁਣੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1915 ਤੋਂ 1919: ਉਸਮਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ ਹੇਠ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1919 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ।
• 30 ਦਸੰਬਰ 1917 ਤੋਂ 1 ਜਨਵਰੀ 1918: ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ।
• 1919 ਤੋਂ 1922: ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ।
• ਅਕਤੂਬਰ 1920: ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਭਰਤੀ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
• 3 ਮਾਰਚ 1921: ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਧੀ ਜੌਹਰ ਦੇ ਭਰਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗਏ।
• ਪੱਤਝੜ 1921: ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ 10 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।
• 1923: ਕੋਕਾਨਾਡਾ (ਕਾਕੀਨਾਡਾ) ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1922 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਰੋਕਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ।
• 1928: ਨਹਿਰੂ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ।
• 1930 ਤੋਂ 1931: ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗੋਲ ਮੇਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਬਰ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ। 4 ਜਨਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਦੌਰੇ (ਸਟ੍ਰੋਕ) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਡੋਮ ਆਫ਼ ਦ ਰੌਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਆਪਣੇ ਦੋ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਈ ਦਫ਼ਨਾਈ ਲਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦੌਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਟੇਜ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੌਰ 1922 ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।