ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਹੰਮਦਨ ਐਂਗਲੋ-ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ (ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਮੁਹੰਮਦਨ ਐਂਗਲੋ-ਓਰੀਐਂਟਲ (ਐੱਮਏਓ) ਕਾਲਜ ਸਰ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1869 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.ਕਾਮ)। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕੂਲ 24 ਮਈ 1875 ਨੂੰ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਉੱਤੇ, ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਲਿਟਨ ਨੇ 8 ਜਨਵਰੀ 1877 ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ। 1880 ਤੱਕ ਸਰ ਸੱਯਦ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਾਂਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ 1 ਦਸੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਆਗੂ: ਸਰ ਸੱਯਦ ਨੇ 1898 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈਨਰੀ ਜਾਰਜ ਇੰਪੀ ਸਿਡਨਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਰੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਜਹਾਂ, ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਚਾਂਸਲਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਡਾਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸੁਲਤਾਨ ਜਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ 1948 ਵਿੱਚ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 1939 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਸਰਬ-ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਅਤੇ 1939 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਝਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੈਂਕਟ ਢੁਲੀਪਾਲਾ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ "ਮੁਸਲਿਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਅਸਲਾਖ਼ਾਨਾ" ਕਿਹਾ, ਕਿ 1940ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1945 ਅਤੇ 1946: ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੁਲੀਪਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਲੀਗ ਦੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ। ਰੋਜਰ ਲੌਂਗ ਡਾਅਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ 1945 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 650 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਏ।
• 1946 ਤੋਂ 1949: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, 2005 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 1946 ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1949 ਤੱਕ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 1,000 ਰਹਿ ਗਈ, ਅਤੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਜ਼ਾਹਿਦ ਹੁਸੈਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।
• 17 ਦਸੰਬਰ 2019: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ (ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼)।

ਹੁਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 1967 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ 4 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 3 ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਬੈਂਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।