ਜਥੇਬੰਦੀ
ਟਰਾਲੀ ਟਾਈਮਜ਼
ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਚਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ, ਜੋ ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2024 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਟਰਾਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਹੈ ਜੋ ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਨਿਊਜ਼ਲਾਂਡਰੀ ਨੇ 19 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਦੋ-ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੰਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ, ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਵਿਚਾਰ, ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਸੁਰਮੀਤ ਮਾਵੀ ਨੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਲਾ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਪਾੜਾ ਪੂਰਨਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਸਲਾ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਆਈਜੇਨੈੱਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ "ਧਰਨਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਬਰਾਂ"।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਚਲਾਇਆ: ਇਸ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕੌਣ ਗਿਣੇ ਜਾਣ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ਲਾਂਡਰੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਸੁਰਮੀਤ ਮਾਵੀ ਅਤੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਈਜੇਨੈੱਟ ਫ਼ਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਅਜੈਪਾਲ ਨੱਤ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਜਿਸ ਨੇ 5 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਮਾਝਾ ਹਾਊਸ ਦੀ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਮਾਵੀ, ਨਵਕਿਰਨ ਨੱਤ, ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਜੱਸੀ ਸੰਘਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ਲਾਂਡਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲੀ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਪੀਆਂ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੱਕ ਆਈਜੇਨੈੱਟ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਅੰਕ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 5,000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਦਸ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਸਿੰਘੂ, ਟਿਕਰੀ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਦੇ ਧਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਅਗਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਚਲਾਉਣ ਜੋਗਾ ਪੈਸਾ ਸੀ। ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਕਾਲਮ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- ਦਸੰਬਰ 2020: ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਛਪਿਆ।
- 26 ਜਨਵਰੀ 2021: ਧਰਨੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ 7,000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ (ਆਈਜੇਨੈੱਟ)।
- ਅਪ੍ਰੈਲ 2021: ਆਈਜੇਨੈੱਟ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 20 ਅੰਕ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
- 19 ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ 11 ਦਸੰਬਰ 2021: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਈਪਰਐਲਰਜਿਕ ਮੁਤਾਬਕ ਉਦੋਂ ਤੱਕ 670 ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਰਨਾਕਾਰੀ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਉਸ ਕੋਲ "ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ" ਹੈ।
- 2024: ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਟਰਾਲੀ ਟਾਈਮਜ਼, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਰੋਟਰਡੈਮ ਦੇ ਹਾਰਬਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 151 ਮਿੰਟ ਹੈ। ਹਾਈਪਰਐਲਰਜਿਕ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਣਕ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਜੋੜ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਪਾਠਕਾਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਤੋਂ 22 ਤੱਕ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਛਪੇ ਅੰਕ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ 2021 ਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕੋਈ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੱਸੇ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਵੀ ਛਪਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸਰੋਤ
- No faith in mainstream media, so protesting farmers publish their own newsletter (19 Dec 2020), Newslaundry. newslaundry.com
- Trolley Times newsletter gives voice to protesting farmers in India, IJNet. ijnet.org
- Report on Trolley Times founders at a Majha House online discussion (Amritsar, 5 Jan 2021), The Tribune. tribuneindia.com
- Trolley Times, Voice of the Farmers Protest (site and print editions list), Trolley Times. trolleytimes.com
- Trolley Times (IFFR 2024 film page), International Film Festival Rotterdam. iffr.com
- Trolley Times Captures a Collective Roar for Food and Truth, Hyperallergic. hyperallergic.com