ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਜ਼

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਵਰਦੀਧਾਰੀ ਵਲੰਟੀਅਰ ਵਿੰਗ ਸਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 1937 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਣੇ, ਜਦੋਂ ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਸੱਦੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲਿਖੇ। ਮੈਂਬਰੀ ਸਿਰਫ਼ 15 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ 1940 ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 1947 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 118,152 ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਆਨ ਟੈਲਬਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1946 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 22,000 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੇ ਸਨ।

ਆਗੂ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿੱਦੀਕ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਸ਼ੌਕਤ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਸਿੱਖਸ ਉੱਤੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਜਨਵਰੀ 1947 ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਮੇਜਰ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ ਨੂੰ "ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਸਾਲਾਰ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 24 ਜਨਵਰੀ 1947: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਾਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮੈਕਲਿਓਡ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਅਤੇ 1,000 ਸਟੀਲ ਦੇ ਹੈਲਮਟ ਅਤੇ ਖੰਜਰ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਵਾਲੇ ਬੈਜ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਪਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਲੀਗ ਦੇ ਸੱਤ ਆਗੂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
• 25 ਜਨਵਰੀ 1947: ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਸੱਤ ਲੀਗੀ ਮੈਂਬਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
• 28 ਜਨਵਰੀ 1947: ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਲਈ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਲਿਖਦਿਆਂ ਸਰ ਈ. ਜੈਂਕਿਨਜ਼ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ "ਕੈਸਸ ਬੈਲੀ", ਯਾਨੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ, ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੀਗੀ ਆਗੂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਣ ਦੀ ਕੋਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
• ਮਾਰਚ 1947: ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਆਫ਼ ਪਾਵਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਟੈਲਬਟ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ "ਮੁਸਲਿਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੇ"। ਜਿਸ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਉਹ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਇਸ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਗਾਰਡਜ਼ ਨੇ, ਸਥਾਨਕ ਲੀਗੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ, ਫ਼ਾਰਗ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜੀਆਂ, ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਭੜਕਾਈ ਅਤੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤੀ", ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨਾਹ ਸਮੇਤ ਲੀਗ ਦੇ ਉੱਚ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ। ਇਹ 7,000 ਤੋਂ 8,000 ਮੌਤਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 2,263 ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਉਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹਨ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਿਸੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੀੜ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• 1948: ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਇਨਫ਼ੋਬਾਕਸ 1949 ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੌਰਾਨ ਗਾਰਡਜ਼ ਨੇ ਖ਼ਾਕਸਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਰਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ, ਜੋ 1948 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ।