ਘਟਨਾ
ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਤਮਦਾਹ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦਾ ਐਲਾਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਕੌਣ: ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ 10 ਸਤੰਬਰ 1965 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਜੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ 16ਵੇਂ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਆਤਮਦਾਹ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।
ਕਿੱਥੇ: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਆਤਮਦਾਹ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਇੱਕਦਮ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ 1961 ਵਾਲੇ ਵਰਤ (ਜੋ ਨਿਰੋਲ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸੀ) ਤੋਂ ਉਲਟ, ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ 1965 ਵਾਲੇ ਐਲਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਣ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਜੁੜ ਗਈ, ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਰੂਪ ਸੀ। ਇਸ ਐਲਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਬਾਅ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਹਿਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ (ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮਈ 1964 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ)।
ਐਲਾਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ: ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜਨਵਰੀ 1965 ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਮਾਨਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੜੇ ਦੀ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੜੇ ਉੱਤੇ 90-45 ਨਾਲ ਜਿੱਤ)। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਖ਼ਰਲੇ ਰੂਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।
ਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Fateh Singh, Sant (1911-1972), The Encyclopaedia of Sikhism (Punjabi University, Patiala). eos.learnpunjabi.org
- Punjabi Suba Movement, The Encyclopaedia of Sikhism (Punjabi University, Patiala). eos.learnpunjabi.org