ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰਾਮਸਰ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਤੰਬੂ ਅੰਦਰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੈ, ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ 1 ਅਗਸਤ 1604 ਤੱਕ ਲਿਖਣਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀੜ ਦਾ 16 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਛਾਪਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਮਿੱਥੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਮਈ 2016: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗੀ। ਉਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਗਭਗ 80 ਸਰੂਪ (ਜਿਲਦਬੰਦ ਬੀੜਾਂ) ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 14 ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਗ਼ਬਨ ਹੋਇਆ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• 31 ਮਈ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2020: ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ 31 ਮਈ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੰਮ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 18 ਸਤੰਬਰ 2015 ਤੋਂ 31 ਮਈ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 267 ਸਰੂਪ ਲਾਪਤਾ ਗਿਣੇ। ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜਸਟਿਸ ਨਵਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਵਕੀਲ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ।
• 24 ਅਗਸਤ 2020: ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਨਲ ਨੂੰ 328 ਸਰੂਪ ਗ਼ਬਨ ਹੋਏ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ 61 ਵੱਧ ਹਨ ਅਤੇ 2013-14 ਤੇ 2014-15 ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਪੈਨਲ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵੀ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 125 ਹੋਰ ਸਰੂਪ ਛਪੇ ਹੋਏ ਵਾਧੂ ਪਾਵਨ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਸੀਦਾਂ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਬੰਧਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਠਹਿਰਾਇਆ।
• 7 ਦਸੰਬਰ 2025: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 19 ਮਈ 2016 ਤੋਂ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉੱਤੇ 16 ਜਣਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਸੇ ਦਾ ਗ਼ਬਨ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ।
• ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਫ਼ਾਲਟ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ 100 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। ਪੰਥ ਦਾ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸੇ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰੂਪ ਛਾਪਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ: ਪੁਲਿਸ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।