ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਵਕੀਲ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ 2020 ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਗਿਣਤੀ 267 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 328 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 16 ਜਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ।
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Isher Singh ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਹਨ। ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ 2020 ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਬਰਾਂ ਇਸ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਸਹੀ ਹਨ: ਜਾਂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 17 ਜੁਲਾਈ 2020: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜੱਜ ਜਸਟਿਸ ਨਵਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਪੈਨਲ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 267 ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣੀ ਸੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
- ਗਰਮੀਆਂ 2020: ਜੱਜ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਜਾਂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ (ਕੇ.ਐੱਸ. ਚਾਵਲਾ, ਯੈੱਸ ਪੰਜਾਬ)।
- 24 ਅਗਸਤ 2020: ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਪੈਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਇਕੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿ ਪੈਨਲ ਨੂੰ 2013-14 ਅਤੇ 2014-15 ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 61 ਹੋਰ ਸਰੂਪ ਗ਼ਬਨ ਹੋਏ ਮਿਲੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ 328 ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 125 ਸਰੂਪ ਵਾਧੂ ਛਪੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਸੀਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਯੈੱਸ ਪੰਜਾਬ 328 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਲਗਭਗ 1,000 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ।
- ਸਤੰਬਰ 2020: ਯੈੱਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪੰਥਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ 10 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੇਖਕ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- 7 ਦਸੰਬਰ 2025: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 16 ਜਣਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
- 12 ਜਨਵਰੀ 2026: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨਿਊਜ਼ ਅਰੀਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੂਪ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤੈਅ ਭੇਟਾ ਨਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਬਿੱਲ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 16 ਜਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹਨ।
ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਰਿਪੋਰਟ ਲਈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਕੇਸ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ 328 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਗ਼ਬਨ ਦੀ ਗੱਲ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਨਹੀਂ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਅਸੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਪੂਰੀ ਛਪੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਸਰੋਤ
- Takht forms 2-member panel to probe missing saroops (17 Jul 2020), The Tribune. tribuneindia.com
- Probe panel indicts SGPC officials, Akal Takht seeks action (25 Aug 2020), The Tribune. tribuneindia.com
- Case of Missing Saroops of Guru Granth Sahib becoming murkier by the day (11 Sep 2020), K S Chawla, YesPunjab (copy hosted on contest.com). contest.com
- Police file FIR against 16 in connection with 328 missing saroops (8 Dec 2025), The Tribune. tribuneindia.com
- Missing saroops case: Akal Takht asks SGPC to cooperate (12 Jan 2026), News Arena India. newsarenaindia.com