ਰੈਜੀਨਾਲਡ ਬੌਸਵਰਥ ਸਮਿਥ

ਰੈਜੀਨਾਲਡ ਬੌਸਵਰਥ ਸਮਿਥ (1839 ਤੋਂ 1908) ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ: ਉਸ ਦੀ ਲਾਈਫ਼ ਆਫ਼ ਲਾਰਡ ਲਾਰੰਸ ਸਰ ਜੌਨ ਲਾਰੰਸ ਦੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਾਲ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1849 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਲਾਰੰਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਦੀ ਕਿਤਾਬ-ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 28 ਜੂਨ 1839: ਡੌਰਸੈੱਟ ਦੀ ਵੈਸਟ ਸਟੈਫ਼ਰਡ ਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਲਬਰੋ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਕੌਰਪਸ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1862 ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਟ-ਕਲਾਸ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
• 1863: ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਦਾ ਫ਼ੈਲੋ ਅਤੇ ਟਿਊਟਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
• 16 ਸਤੰਬਰ 1864: ਹੈਰੋ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1870 ਵਿੱਚ ਦ ਨੌਲ ਦਾ ਹਾਊਸਮਾਸਟਰ ਬਣਿਆ।
• 1874 ਅਤੇ 1878: ਮੁਹੰਮਦ ਐਂਡ ਮੁਹੰਮਡਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਾਰਥੇਜ ਐਂਡ ਦ ਕਾਰਥੇਜੀਨੀਅਨਜ਼ ਛਾਪੀਆਂ।
• 1879: ਲਾਰੰਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਰਡ ਲਾਰੰਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 1883: ਲਾਈਫ਼ ਆਫ਼ ਲਾਰਡ ਲਾਰੰਸ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 1,000 ਕਾਪੀਆਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਕ ਗਈਆਂ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸਰਹੱਦ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੌਡਸਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਉੱਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋਏ।
• 1901: ਹੈਰੋ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
• 18 ਅਕਤੂਬਰ 1908: ਡੌਰਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਬਿੰਘਮਜ਼ ਮੈਲਕੋਂਬ ਵਿਖੇ ਮੌਤ।

ਸਿੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਲ ਕੇ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ

ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਜੌਨ ਲਾਰੰਸ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, 1853 ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਭੰਗ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ 92,000 ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਕੇ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਹੈਨਰੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਮਤਭੇਦ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬੌਸਵਰਥ ਸਮਿਥ ਨੇ ਲਾਰੰਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਾਰੰਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਰੋ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ 1849 ਤੋਂ 1858 ਦਾ ਲਾਰੰਸ ਵਾਲਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।