ਜਥੇਬੰਦੀ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਗ, ਜੋ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ 2025-26 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ 110 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ Dharam Parchar ਵੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ Dharam Prachar ਵੀ) ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਉਹ ਵਿਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਖ਼ੁਦ ਨਵੰਬਰ 1920 ਵਿੱਚ ਬਣੀ 175 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1921 ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ 1925 ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਕਮੇਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਵਿੱਚ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਕਾਲਜ ਤਿੰਨ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਗੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਵੀ ਕਮੇਟੀ ਹੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ, ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਵੀ ਭੇਜਦੀ ਹੈ। 17 ਮਈ 2022 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪ ਲਾਉਣ ਦਾ, ਜੋ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਚਲਾਉਣਗੇ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- ਅਕਤੂਬਰ 1927: ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
- ਜਨਵਰੀ 2019: 92 ਸਾਲ ਮਰਦ ਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਪ੍ਰੋ. ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ, ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਲਜ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
- 17 ਮਈ 2022: ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- 28 ਮਾਰਚ 2025: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਹਾਊਸ 2025-26 ਲਈ 1,386.47 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬਜਟ ਪਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮੇਟੀ ਲਈ 110 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ।
- ਅਪ੍ਰੈਲ 2025: ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ “ਖੁਆਰ ਹੋਏ ਸਭ ਮਿਲੇਂਗੇ” ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਜਨਾਲਾ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਗੱਗੋਮਾਹਲ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਬਾਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗੱਲ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਦਰਜ 53 ਸਕੂਲ, 35 ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ 2 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਰਕਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ 8.40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਕਮੇਟੀ ਦੇ 110 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ।
ਸਰੋਤ
- About SGPC (founding, structure, educational institutions), Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee. sgpc.net
- SGPC clears Rs 1,386.47 crore annual budget, The Tribune. tribuneindia.com
- SGPC passes budget of Rs 1386.47 crore for financial year 2025-26, Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee. sgpc.net
- SGPC to hold Gurmat camps in summer vacations, The Tribune. tribuneindia.com
- Drive to curb religious conversions, The Tribune. tribuneindia.com
- Sikh Missionary College gets 1st woman principal, The Tribune. tribuneindia.com
- Shahid Sikh Missionary College, The Encyclopaedia of Sikhism, Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org
- Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee, The Encyclopaedia of Sikhism, Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org