ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ

ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ (ਆਰਐੱਸਐੱਸਬੀ) ਸੰਤ ਮੱਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟਿਕਾਣਾ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ, ਬਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜੋ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ 90 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਤੋਂ 5 ਲੱਖ ਲੋਕ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ (1839 ਤੋਂ 1903), ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਨੇ 1891 ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਤਿਸੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ ਨੇ 1898 ਤੋਂ ਡੇਰੇ ਦੀ ਕਾਲੋਨੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ।

ਮੁਖੀ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ

• ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ, 1903 ਤੱਕ।
• ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ, 1903 ਤੋਂ 1948।
• ਜਗਤ ਸਿੰਘ, 1948 ਤੋਂ 1951।
• ਚਰਨ ਸਿੰਘ, 1951 ਤੋਂ 1990। 1957 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੱਕ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ, ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। 1 ਜੂਨ 1990 ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਮਰ 73 ਸਾਲ।
• ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, 1990 ਤੋਂ। ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਉਹ 36 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ।

2024 ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਾਮਲਾ: 2 ਸਤੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਜਸਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਜੋ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਿਪਲਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਸਨ, ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਜ਼ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਲੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਏ। ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਡੇਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਢਿੱਲੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਗਿੱਲ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਣਗੇ, ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜਦੋਂ ਢਿੱਲੋਂ ਹਟ ਜਾਣਗੇ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸੀ।

ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 1948 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਈ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਆਏ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਢਿੱਲੋਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇਹ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੋਤ ਡੇਰੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 5,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸੇਵਾ: ਇਹ ਲਹਿਰ ਮੁਫ਼ਤ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੋ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਆਸ ਦਾ 260 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਹਸਪਤਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।