ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਗੜੇ

ਕੌਣ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੇਲਾਨੀ ਜੋਲੀ, ਪਬਲਿਕ ਸੇਫ਼ਟੀ ਮੰਤਰੀ ਡੌਮਿਨਿਕ ਲੇਬਲੈਂਕ ਅਤੇ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮਾਈਕ ਡੁਹੇਮ; ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ। ਭਾਰਤ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਇਆ:

• 18 ਸਤੰਬਰ 2023: ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਭਾਵੀ ਸਬੰਧ ਦੇ "ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ" ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੋਲੀ ਨੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਰਾਅ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੱਸਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ "ਬੇਤੁਕੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਨੂੰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
• 21 ਸਤੰਬਰ 2023: ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੀਜ਼ਾ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕੈਨੇਡਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੱਤਝੜ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਮਿਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
• 19 ਅਕਤੂਬਰ 2023: ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ 41 ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 42 ਆਸ਼ਰਿਤ ਵਾਪਸ ਸੱਦ ਲਏ। ਜੋਲੀ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
• 14 ਅਕਤੂਬਰ 2024: ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੇਬਲੈਂਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ ਕਿਹਾ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਮੇਤ ਛੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਦ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਛੇ ਨਿੱਝਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਾਪਸ ਸੱਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ।
• 17 ਜੂਨ 2025: ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰਨੀ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਕਨਾਨਾਸਕਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀ7 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।

ਕਿੱਥੇ: ਓਟਵਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜਦਕਿ ਕਤਲ ਆਪ ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਬੇਤੁਕਾ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ, ਏਪੀ ਨੇ 21 ਸਤੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। 2024 ਦੇ ਕਦਮ ਸਿਆਸੀ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਥਿਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ। ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਚਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਹਾਲੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।