ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ

ਕੌਣ: ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ 1991 ਦਾ ਉਹ ਬਜਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਗਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਏ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਗੂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 22 ਮਈ 2004 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕਿਹਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਮੇਤ 68 ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹੇ।

ਕਿੱਥੇ: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। 11 ਅਗਸਤ 2005 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ", ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੱਭਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੀਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਕੇਸ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੁਸਤ ਰਹੀ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਟਾਈਟਲਰ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 2009 ਵਿੱਚ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਕੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਜੋ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਅਦ ਸੀ।