ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਮਨੋਜ ਮਿੱਤਾ
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਫੂਲਕਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1984 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚਾਂ ਬਾਰੇ ਵੈੱਨ ਏ ਟ੍ਰੀ ਸ਼ੁੱਕ ਡੈਲਹੀ (2007) ਲਿਖੀ।
ਮਨੋਜ ਮਿੱਤਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ।
ਅਹਿਮ ਕੰਮ
- 2007: ਵੈੱਨ ਏ ਟ੍ਰੀ ਸ਼ੁੱਕ ਡੈਲਹੀ: ਦ 1984 ਕਾਰਨੇਜ ਐਂਡ ਇਟਸ ਆਫ਼ਟਰਮਾਥ, ਵਕੀਲ ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਫੂਲਕਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀ, ਜੋ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਉਸ ਬੋਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਹਿੱਲਦੀ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਸੇਫ਼ਿਕ ਪੋਸਟ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਫੂਲਕਾ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਮਲ ਨਾਥ, ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੂਲਕਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਜੂਨ 2008 ਵਿੱਚ ਸਰੀ ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ।
- 2014: ਦ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਫ਼ੈਕਟ-ਫ਼ਾਈਂਡਿੰਗ: ਮੋਦੀ ਐਂਡ ਗੋਧਰਾ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਟੀਮ (ਐੱਸਆਈਟੀ) ਵੱਲੋਂ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ। ਆਊਟਲੁੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿਧਾਰਥ ਵਰਦਰਾਜਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕਿਤਾਬ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤੀ ਕਸਵੱਟੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਐੱਸਆਈਟੀ ਦੀ ਕਲੋਜ਼ਰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਉਂ “ਇੱਕ ਮਖੌਲ” ਹੈ। ਇਹ ਸਮੀਖਿਅਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿਰਣਾ ਹੈ।
- 2023: ਕਾਸਟ ਪ੍ਰਾਈਡ: ਬੈਟਲਜ਼ ਫ਼ਾਰ ਇਕੁਐਲਿਟੀ ਇਨ ਹਿੰਦੂ ਇੰਡੀਆ।
ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੱਥ-ਖੋਜ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਉੱਤੇ ਉਹੀ ਪੜਚੋਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ। ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲਣ ਬਾਰੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Manoj Mitta (author page), Caravan. caravanmagazine.in
- Manoj Mitta (career and books; used because no better source gave the newspaper postings), Wikipedia. en.wikipedia.org
- India author rewrites history (on When a Tree Shook Delhi), Asian Pacific Post. beta.asianpacificpost.com
- Inscribed in cold-hearted ink (Siddharth Varadarajan's review of The Fiction of Fact-Finding), Outlook. outlookindia.com