ਗੁਜਰਾਤ
Gujarat
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦਾ ਸੂਬਾ, ਜਿੱਥੇ ਲਖਪਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ 1965 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਵਸੇ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਵਿਰੁੱਧ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜੇ।
ਗੁਜਰਾਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਛ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲਖਪਤ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲਖਪਤ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੱਛ ਦੇ ਲਖਪਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। 2001 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੇਫ਼ਿਕ ਹੈਰੀਟੇਜ ਐਵਾਰਡ ਆਫ਼ ਡਿਸਟਿੰਕਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ “ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ” ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਿਆਂ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1965 ਤੋਂ 1984: ਗੁਜਰਾਤ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ 550 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 390 ਸਿੱਖ ਸਨ। ਡਾਊਨ ਟੂ ਅਰਥ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਹੱਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੁਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
- 22 ਅਕਤੂਬਰ 2010: ਕੱਛ ਦਾ ਕਲੈਕਟਰ 784 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਟੈਨੈਂਸੀ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਲੈਂਡਜ਼ ਐਕਟ, 1948 ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਤਕਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ।
- 2011 ਅਤੇ 2012: ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ (ਡਾਊਨ ਟੂ ਅਰਥ ਇਸ ਨੂੰ 2011 ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਜੁਲਾਈ 2012 ਦਾ)। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਸ ਲੰਬਿਤ ਸੀ।
- 5 ਅਗਸਤ 2013: ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੱਛ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 50,000 ਸਿੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਅਗਸਤ 2023: ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ 29 ਮਈ 2022 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਸਾਬਰਮਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੈ। 16 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ “ਵੀਆਈਪੀ ਸਹੂਲਤ” ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ 29 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਗੈਂਗ ਨੂੰ “ਅੱਤਵਾਦੀ ਇਕਾਈ” ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।
ਅੱਜ ਇਸ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਹਨ। ਪੰਥ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਉਸ ਸੂਬੇ ਵਜੋਂ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਕਈ ਸਾਲ ਜਾਮ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਜੋਂ ਜਿੱਥੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਗੈਂਗ ਦੇ ਸਰਗਨੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਲੂਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Lakhpat Gurdwara Sahib, Wikipedia (Guru Nanak's stay; used because no better source loaded). en.wikipedia.org
- Media Release: UNESCO Heritage Award Winners 2004 (1 Sep 2004), UNESCO Bangkok (web archive). webarchive.unesco.org
- Outsiders in their own land (Soma Basu, 29 Apr 2014), Down To Earth. downtoearth.org.in
- Kutch Sikh farmers: Badal to take up the matter with Modi (2 Aug 2013), The Tribune. tribuneindia.com
- Modi assures Badal that Sikh farmers in Kutch will not be evicted (6 Aug 2013), The Tribune. tribuneindia.com
- Video purportedly shows jailed Bishnoi wishing Pak gangster on Eid, govt orders probe (18 Jun 2024), The Week (PTI). theweek.in
- Mann questions 'double standards' on gangsters, Lawrence Bishnoi's 'VIP' treatment in Gujarat jail (16 Mar 2026), DT Next. dtnext.in
- Government of Canada lists the Bishnoi Gang as a terrorist entity (29 Sep 2025), Public Safety Canada. canada.ca
- Sidhu Moosewala murder: close aide of main shooter arrested, Lawrence Bishnoi mastermind behind killing, say Delhi Police (8 Jun 2022), The Tribune (PTI). tribuneindia.com