ਜਥੇਦਾਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ

ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਥੇਦਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 9 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ।

ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 1984 ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1955 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦਸੂਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੀ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਨੂੰ, ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਸੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1978 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। 1984 ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ 1981 ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ, ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਬਣੇ। ਸਰੋਤ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਰੀਕ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
• 1980: ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਰੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣੇ।
• ਜੂਨ 1984: ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਗਭਗ 90 ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਉਦੋਂ ਹੀ ਛੱਡਿਆ ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
• 9 ਅਗਸਤ 1992: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਤਰੀਕ ਦੀ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਥਾਣੇ ਦੀ ਐੱਫਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 63 ਮੁਤਾਬਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਐੱਸਪੀ (ਡਿਟੈਕਟਿਵ) ਬੀਐੱਸ ਗਿੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਨੰਦਪੁਰ ਨੇੜੇ ਧਰੌੜ ਦੀ ਪੁਲੀ ਕੋਲ ਇੱਕ ਕਾਰ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ; ਦੋ ਸਿੱਖ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ; ਇੱਕ ਏਕੇ-47 ਸਮੇਤ ਮਰਿਆ ਮਿਲਿਆ, ਦੂਜਾ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
• ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। 2007 ਵਿੱਚ Panthic.org ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹੇਠ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 8 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ 9 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 5 ਵਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਨਾਮਾਂ ਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਲਈ ਘੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਹੀਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1984 ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸਮਝਿਆ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1978 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਖਾੜਕੂ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਡਰ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।