ਨਵਾਬ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਮਮਦੋਟ

ਮਮਦੋਟ ਦੇ ਨਵਾਬ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਆਗੂ ਸਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1906 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਰ ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਮਮਦੋਟ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵਾਬ ਬਣੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1942 ਤੋਂ 1944: ਪੰਜਾਬ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ। ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੀਗ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਦਕਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 1946: ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਨੇ 79 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਮਦੋਟ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣੇ। ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਖ਼ਿਜ਼ਰ ਹਯਾਤ ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ।
• 1946 ਤੋਂ 1947: ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮਮਦੋਟ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਵਲ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਬਾਈਕਾਟਾਂ ਦੌਰਾਨ 2 ਮਾਰਚ 1947 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗਵਰਨਰ ਇਵਾਨ ਜੈਂਕਿਨਜ਼ ਨੇ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਵੰਡ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
• 15 ਅਗਸਤ 1947: ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 6 ਨਵੰਬਰ 1948 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 15 ਨਵੰਬਰ 1948 ਤੋਂ 25 ਜਨਵਰੀ 1949 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹੇ।
• ਜਨਵਰੀ 1949: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ 1949 ਤੋਂ 1951 ਤੱਕ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
• 1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਨਾਹ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਬਣਾਈ, 1953 ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ 1954 ਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਹੇ।
• 16 ਅਕਤੂਬਰ 1969: ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ।

ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲੀਗੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਗੱਠਜੋੜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਸੂਬਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੌਲਤਾਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਹਿਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੀਗ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।