ਜਥੇਬੰਦੀ
ਆਲਮ ਸੈਨਾ
ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਜ਼ਹਾਰ ਆਲਮ ਵੱਲੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਲਗਭਗ 150 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ੋਰਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਲਾ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਲੜਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਲਮ ਸੈਨਾ, "ਆਲਮ ਦੀ ਫ਼ੌਜ", ਉਸ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਫ਼ੋਰਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਜ਼ਹਾਰ ਆਲਮ (1948 ਤੋਂ 2021) ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ "ਕੈਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਕਾਊਂਟਰ-ਇਨਸਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਰਧ-ਸੈਨਿਕ ਗਰੁੱਪ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲਮ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਲਮ ਸੈਨਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੀ ਸੀ: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੀ 19 ਦਸੰਬਰ 2005 ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਬਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਲਮ ਨੇ ਲਗਭਗ 150 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਫ਼ੋਰਸ ਜੋੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕੀਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ "ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ" (ਕੇਬਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਝੂਠੇ "ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਤਲਾਂ" ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਫ਼ਸਰ: ਇਨਸਾਫ਼ ਆਲਮ ਨੂੰ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਤੋਂ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਰੋਪੜ, 15 ਨਵੰਬਰ 1985 ਤੋਂ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ 1 ਜੁਲਾਈ 1986 ਤੋਂ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਤੱਕ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ, 2002 ਵਿੱਚ ਵਧੀਕ ਡੀਜੀਪੀ (ਜੇਲ੍ਹਾਂ) ਤੱਕ। ਉਹ 2009 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀਪੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਡੋਜ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ 22 ਕੇਸ ਦਰਜ ਹਨ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਤਲ (21) ਜਾਂ ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕਰਨ (1) ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1983 ਤੋਂ 1989: ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਲਮ ਦੀਆਂ ਰੋਪੜ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਡੀਆਈਜੀ ਵਜੋਂ, ਤਾਇਨਾਤੀਆਂ (ਇਨਸਾਫ਼)।
- 19 ਦਸੰਬਰ 2005: ਫ਼ੋਰਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੀ ਕੇਬਲ।
- 11 ਅਤੇ 12 ਸਤੰਬਰ 2007: ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀਪੀ ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਵਿਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਰ ਉਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ "ਕੈਟ" ਚਲਾਏ, ਉਹ ਬੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਖਾੜਕੂ ਤੋਂ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਗੇ।
- 6 ਅਤੇ 7 ਜੁਲਾਈ 2021: ਆਲਮ ਦੀ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੌਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੀਜੀਪੀ ਨੇ ਖਾੜਕੂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਕਸੂਰ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਾਤਲ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਏ ਗਏ।
ਹੁਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਇਨਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਲਮ ਬਿਨਾਂ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੋਏ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਇਸ ਫ਼ੋਰਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਦਾਲਤੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਰਜ ਨਹੀਂ।
ਸਰੋਤ
- Mohd. Izhar Alam and enforced disappearances & extrajudicial executions in Punjab, India, Ensaaf. data.ensaaf.org
- Punjab ex-DGP Mohammad Izhar Alam laid to rest at Roza Sharif (8 July 2021), The Tribune. tribuneindia.com
- Probe all 'cats', why only mine: Virk (12 September 2007), The Tribune. tribuneindia.com
- Badal does not approve of 'cats' (13 September 2007), The Tribune. tribuneindia.com
- Mohammad Izhar Alam, Wikipedia. en.wikipedia.org