ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਦ ਸਿੱਖ ਰਿਲੀਜਨ: ਇਟਸ ਗੁਰੂਜ਼, ਸੈਕਰਡ ਰਾਈਟਿੰਗਜ਼ ਐਂਡ ਔਥਰਜ਼ 1909 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਦੀ ਕਲੈਰੰਡਨ ਪ੍ਰੈੱਸ ਤੋਂ ਛੇ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਊਂਟੀ ਲਿਮਰਿਕ ਦੇ ਨਿਊਕੈਸਲ ਵੈਸਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ; ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1841 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, 11 ਸਤੰਬਰ 1838 ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਉਹ 1862 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1864 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੇ। 1882 ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣੇ ਅਤੇ 1884 ਵਿੱਚ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਜੱਜ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਮੌਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨ 1875 ਤੋਂ 1881 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਕੱਤਾ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ ਛਪੇ।

ਅਨੁਵਾਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ

• 1893: ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਕਿਹਾ; ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰ ਈ. ਡੀ. ਮੈਕਲੇਗਨ ਨੇ 1908 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।
• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਾਇਕ ਨਾਭਾ ਦੇ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਸੀ; ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 1901 ਤੋਂ 1903 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰੂਫ਼ ਪੜ੍ਹੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।
• ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚੇ, ਅਤੇ ਨਾਭਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 15,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਰਡ ਮਾਰਲੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 5,000 ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਨੇ ਇਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
• 1909: ਦ ਸਿੱਖ ਰਿਲੀਜਨ ਛਪੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਨੈਸਟ ਟਰੰਪ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• 15 ਮਾਰਚ 1913: ਲੰਡਨ ਦੇ ਵੈਸਟ ਕੇਨਸਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਕਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ: ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਪਰ ਕੁਝ ਝਿਜਕ ਨਾਲ। 1911 ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਾਲਾ ਮਤਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਉੱਤੇ ਸੋਗ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਫ਼ੰਡ ਵਿੱਚ 3,245 ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦ ਸਿੱਖ ਰਿਲੀਜਨ ਦਾ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨਾਭਾ ਦੇ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਛੇ ਜਿਲਦਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਹਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਈ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।