ਸਰ ਮੈਲਕਮ ਹੇਲੀ

ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਲਕਮ ਹੇਲੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਹੇਲੀ (15 ਫ਼ਰਵਰੀ 1872 ਤੋਂ 1 ਜੂਨ 1969), ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਸਨ। ਉਹ 1924 ਤੋਂ 1928 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ 1925 ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁੱਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਜੌਨ ਡਬਲਯੂ. ਸੈੱਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਗਵਰਨਰ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ: ਦ ਸਿੱਖਸ, 1924 ਟੂ 1925" ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਕਰੀਅਰ। ਹੇਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਪੋਰਟ ਪੈਗਨਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਚੈਂਟ ਟੇਲਰਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਕਾਰਪਸ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (1912 ਤੋਂ 1918) ਸਨ, ਫਿਰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਫ਼ਾਇਨੈਂਸ ਮੈਂਬਰ (1919 ਤੋਂ 1922) ਅਤੇ ਹੋਮ ਮੈਂਬਰ (1922 ਤੋਂ 1924), ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ (1924 ਤੋਂ 1928) ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਜ਼ ਦੇ ਗਵਰਨਰ (1928 ਤੋਂ 1934)। 1936 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਰਨ ਹੇਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਅਤੇ ਨਿਊਪੋਰਟ ਪੈਗਨਲ ਦੇ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਫ਼ਰੀਕਨ ਸਰਵੇ (1938) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੈੱਲ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਹੇਲੀ: ਏ ਸਟੱਡੀ ਇਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਪੀਰੀਅਲਿਜ਼ਮ ਹੈ।

ਹੇਲੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹੇਲੀ ਮਈ 1924 ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ "ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਰਮੀ ਵਰਤਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ"। ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, ਸੈਕਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਦੀ ਉਸ ਹਦਾਇਤ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ 60 ਮੈਂਬਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਭਾ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

• ਮਈ 1924: ਗਵਰਨਰ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
• 1924: ਨਰਮ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਪੱਖੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਦੀਆਂ ਸੁਧਾਰ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਜੈਤੋ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨ ਗਈ, ਪਰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹੇ ਗਏ ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
• 1924 ਤੋਂ 1925: ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਛੇੜਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸਨ।
• 7 ਮਈ 1925: ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿੱਲ ਪੰਜਾਬ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 7 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1925 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਹੇਲੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਜੈਤੋ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਜਾਣ ਦੇਵੇਗਾ। ਬਹੁਤੇ ਅਕਾਲੀ ਕੈਦੀ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ 6 ਅਗਸਤ 1925 ਨੂੰ 101 ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਜਿਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰ ਦਮਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਰਾਹ ਪਈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਅਕਾਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਐਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। ਸੈੱਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਮਵਰ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪੁਟਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਲਿਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।