ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ
Bela Singh
ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਿਲੀਅਮ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਦਾ ਮੁਖ਼ਬਰ, ਜਿਸ ਨੇ 5 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਦੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਿਲੀਅਮ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਦਾ ਮੁਖ਼ਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਦਾ ਜਿਸ ਨੇ 5 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ "ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਦੇ ਮੁਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ 35 ਜਾਂ 40 ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਦੋ ਰਿਵਾਲਵਰਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ, ਜੋ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਜੁੜੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਜਾਂ ਨੌਂ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ। ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ।
ਮੁਕੱਦਮਾ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾ ਸਕੇ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਉਸ ਗਵਾਹੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅੱਗੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੌਪਕਿਨਸਨ: ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਜੋ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਸਨ, 21 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਕੋਰਟ-ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ, ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਜਿਊਰੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਵਾਇਆ (ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ)। ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 11 ਜਨਵਰੀ 1915 ਨੂੰ ਨਿਊ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 5 ਸਤੰਬਰ 1914: ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ।
- 21 ਅਕਤੂਬਰ 1914: ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਕੋਰਟ-ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- 11 ਜਨਵਰੀ 1915: ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਿਊ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Singh, Mewa (Hugh J. M. Johnston), Dictionary of Canadian Biography, vol. 14, Dictionary of Canadian Biography. biographi.ca
- Timeline of Sikhs in Canada (1915 entry, covering September 1914 to January 1915), Sikh Heritage Museum of Canada. shmc.ca
- Mewa Singh Lopoke (used for Bela Singh's arrest, plea of self-defence and the postponement of his trial), Wikipedia. en.wikipedia.org