ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ

ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਕਲਿਆਣ ਚੰਦ (ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ) ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੀ ਧੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1464 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਘਰ, ਪਿੰਡ ਚਾਹਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਗਿਣਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1475: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੈ ਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਨ ਲੋਧੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸਨ। ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
• ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਲਖਮੀ ਦਾਸ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ।
• ਜੈ ਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬ ਦੇ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ। ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਸੇਵਾ ਛੱਡਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ।
• 1518: ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਰੁਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜੈ ਰਾਮ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰਾ ਵੀਰ, ਮੇਰਾ ਪੀਰ”, ਯਾਨੀ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ। ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿੱਚ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ।