ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸਿਕਲੀਗਰ

ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿਕਲੀਗਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵੇਰਵੇ ਡਾ. ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦੇ ਦੋ ਛਪੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਜੋ ਡਾ. ਜੇ. ਜਯਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਛਾਪਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਉੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਇੰਦਰਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।

ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਚੰਦ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਲੋਹਾਰ, ਯਾਨੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਏ। ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਵਾਲਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਬੁਗਿਆਣਾ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਚਮਕੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿਖਾਈ। ਦੋਵੇਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆ ਮਿਲੇ।
• ਸਿੱਖਨੈੱਟ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਟੋਕਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਸਤਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੁੱਤਘਾੜਾ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
• ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਜੋ ਚਮਕੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੜੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਸਿਕਲੀਗਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਕਲੀਗਰ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ-ਘਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਹਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਸ਼ਕਾਉਣ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ, ਪਛੜੇ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।