ਪੰਜਾਬ ਦੇ 1988 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ
Punjab's worst floods since 1988
ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਡੈਮਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ ਪਾਣੀ ਨੇ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਡੋਬ ਦਿੱਤੇ, ਲਗਭਗ 1,900 ਪਿੰਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਕੌਣ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ; ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਰਾਹਤ ਟੀਮਾਂ; ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਹਤ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ; ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ; ਅਤੇ ਭਾਖੜਾ ਬਿਆਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਬੋਰਡ (ਬੀਬੀਐੱਮਬੀ), ਜੋ ਭਾਖੜਾ ਅਤੇ ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 253.7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 74 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਅਤੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉੱਪਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਭਰ ਗਏ। ਭਾਖੜਾ ਅਤੇ ਪੌਂਗ 20 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 26 ਅਤੇ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰਾਵੀ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਨੇ 2 ਲੱਖ ਕਿਊਸਿਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਧੋਪੁਰ ਹੈੱਡਵਰਕਸ ਦੇ ਗੇਟ ਜਾਮ ਹੋ ਗਏ ਜਾਂ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਫ਼ੌਜ ਨੇ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਅੰਕੜੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 7 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 1,698 ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ ਅਤੇ 39 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ; ਮੌਂਗਾਬੇ ਇੰਡੀਆ ਨੇ 9 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1,900 ਪਿੰਡ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 51 ਮੌਤਾਂ, ਲਗਭਗ 3,84,000 ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 4 ਲੱਖ ਏਕੜ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦੱਸਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ 20,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਅਜਨਾਲਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਚਲਾਏ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਢੋ ਕੇ ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਮੱਛੀਵਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਿਲੀ।
ਕਿੱਥੇ: ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 31 ਅਗਸਤ ਤੱਕ 323 ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਅਜਨਾਲਾ ਇਲਾਕਾ, ਪਠਾਨਕੋਟ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ। 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ; ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਮੌਂਗਾਬੇ ਅਤੇ ਸਕਰੋਲ ਇਸ ਨੂੰ 1988 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ 2,500 ਪਿੰਡ ਡੁੱਬੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 600 ਲੋਕ ਮਰੇ ਸਨ। ਸੈਂਡਰਪ ਦੇ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਠੱਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 27 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਡਿਆ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਡੈਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਨਿਕਾਸੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਬੀਬੀਐੱਮਬੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਡਿਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗ੍ਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੋਲ ਗਈ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Lives, homes and crops lost as Punjab faces the worst flood in decades, Mongabay India. india.mongabay.com
- Punjab floods 2025 ground report: the government may be missing from the scene but people have stepped in, Down To Earth. downtoearth.org.in
- Punjab floods: 29 killed in last month amid worst flooding in nearly four decades, Scroll.in. scroll.in
- Punjab floods: 1,018 villages affected so far, relief and rescue operations underway, News On AIR. newsonair.gov.in
- Ravi floods submerge parts of Kartarpur Sahib gurdwara on India-Pakistan border, The Tribune. tribuneindia.com
- Akal Takht Jathedar expresses concern over floodwaters entering Kartarpur Sahib in Pakistan, The Week (PTI). theweek.in