ਘਟਨਾ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ
ਨਵੇਂ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਕਾਲੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ
ਕੌਣ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ (ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ) (1899-1973), ਪੰਜਾਬ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਬਣੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਤੋਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸਨ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸੰਤ ਧੜਾ + ਜਨ ਸੰਘ + ਕਮਿਊਨਿਸਟ + ਰਿਪਬਲਿਕਨ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 8 ਮਾਰਚ 1967 ਨੂੰ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਕਾਲੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ।
ਕਿੱਥੇ: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਸ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
ਛੋਟਾ ਕਾਰਜਕਾਲ: ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਦਲ-ਬਦਲੀ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1967 ਵਿੱਚ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਡੇਗ ਦਿੱਤੀ। ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਅਗਸਤ 1968 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲੱਗਣ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਈ। ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਵਰੀ 1969 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 1970 ਤੱਕ ਮੁੜ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਰ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਵਿਰਾਸਤ: 1967-1970 ਦੀਆਂ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਔਖਿਆਈ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀ: ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਕਾਲੀ ਧੜੇਬੰਦੀ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਬਾਹਰੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚਲੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਟੁੱਟ ਗਏ।
ਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Gurnam Singh invited to form ministry, The Tribune (archive, dateline Chandigarh, March 7 [1967]). tribuneindia.com
- Lachhman Singh Gill (1917-1969), The Encyclopaedia of Sikhism (Punjabi University, Patiala), via learnpunjabi.org. eos.learnpunjabi.org