ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ

ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੀਤਲ ਅਤੇ ਸਿਤਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਢਾਡੀ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਵਜੋਂ 7 ਅਗਸਤ 1909 ਨੂੰ ਕਸੂਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਕਦੀਵਿੰਡ (ਕਾਦੀਵਿੰਡ) ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿਆਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਲਾਇਆ। 23 ਸਤੰਬਰ 1998 ਨੂੰ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਢਾਡੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾਡੀ ਗਿਆਨੀ ਸੀਤਲ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਕਵੀ ਅਤੇ ਢਾਡੀ: ਰੇਖ਼ਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੂਰਮੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀਤਲ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀਆਂ 1.5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੇਖ਼ਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਢਾਡੀ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।
• 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਉਹ ਕਥਾ-ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋ, ਮੁੱਲ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
• 1974: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਜੁਗ ਬਦਲ ਗਿਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਖੁੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਟਾਈਮ ਹੈਜ਼ ਟੇਕਨ ਏ ਟਰਨ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕੀਤਾ।
• 23 ਸਤੰਬਰ 1998: ਦੇਹਾਂਤ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਦੋ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਛਪੇ ਹੋਏ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਢਾਡੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ।