ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ੰਕਰ ਰੇ

ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ੰਕਰ ਰੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਸੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ ਦਾ ਦੋਹਤਾ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 6 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਊਂਟਰ-ਇਨਸਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿੱਚ 1975 ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਦੌਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1971: ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• 20 ਮਾਰਚ 1972 ਤੋਂ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1977: ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ, ਗ੍ਰੈਨਵਿਲ ਔਸਟਿਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੀਪੀਐੱਮ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਰੇ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸੋਮਨਾਥ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਲ ਬੰਗਾਲ ਲਈ ਮੰਦਭਾਗੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
• 8 ਜਨਵਰੀ 1975: ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵੱਲ ਛੇਤੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਊਟਲੁੱਕ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗੀ। 25 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਊਟਲੁੱਕ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜੱਗ-ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ। ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜ ਪੈਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ।
• 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986: ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ 2010 ਦੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀ ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਭਵਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰਜੀਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਰਨਾਲਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਭੇਜੀ (30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (11 ਮਈ 1987), ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ (ਮਈ 1988)।
• 8 ਦਸੰਬਰ 1989: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗੇ।
• 1992 ਤੋਂ 1996: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਨਜ਼ਰੀਏ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦਾ 2010 ਦਾ ਸ਼ਖ਼ਸੀ ਲੇਖ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮਸਲੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਸਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਸ ਨੂੰ ਚਤੁਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਬਣਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਜਿਹਾ ਮਾਣ ਕਿਹਾ।