ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ

ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਜਥੇਬੰਦਕ ਸਨ ਅਤੇ 1967 ਦੀ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ। ਦ ਵੀਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1918 ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, 1943 ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਾਲ ਅਤੇ 1946 ਦੀ ਤੇਭਾਗਾ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਜਨਵਰੀ 1965 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1967 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਠ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੱਠ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਛਪੇ। ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਦੇ 2020 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ ਚੀਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਮਾਓ ਦੀ ਲੋਕ ਜੰਗ। 1967 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਸੀਪੀਆਈ(ਐੱਮ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਫੁੱਟ ਪਈ (ਦ ਵੀਕ)।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969: ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੀਪੀਆਈ(ਐੱਮਐੱਲ) ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਗੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਸਨ। ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
• 1969 ਦੇ ਅੱਧ: ਸੀਪੀਆਈ(ਐੱਮਐੱਲ) ਨੇ ਅਖੌਤੀ ਜਮਾਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੀ ਘੜੀ ਹੋਈ ਨੀਤੀ ਸੀ (ਥੀਸਿਸ)।
• 16 ਜੁਲਾਈ 1972: ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਐਂਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ।
• 28 ਜੁਲਾਈ 1972: ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਥੀਸਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।

ਸਫ਼ਾਏ ਦੀ ਲੀਹ। ਮਜੂਮਦਾਰ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹੀ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਜਮਾਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ” ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਜੀਤ ਨੇ ਦ ਵੀਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ “ਜਮਾਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ” ਤੋਂ ਮਤਲਬ ਉਹ ਸਨ ਜੋ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਨੇ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਥੀਸਿਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਨ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖ਼ਬਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ। ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ(ਐੱਮ) ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਧੜਾ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੇਠ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸਲੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਪ੍ਰੈਲ 1968 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਧ-ਪੋਸਟਰ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕਬਜ਼ਾ 30 ਨਵੰਬਰ 1968 ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਓਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਸੋਹੀ ਦਾ ਗਰੁੱਪ 1969 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਫ਼ਾਏ ਦੀ ਲੀਹ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦੁਸਾਹਸਵਾਦ ਕਿਹਾ। ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ 83 ਨਕਸਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਹਮਾਇਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਪੀਆਈ(ਐੱਮਐੱਲ) ਦੇ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਆਲੋਚਕ ਸਫ਼ਾਏ ਦੀ ਲੀਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਥੀਸਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਵਾਲੀ ਲੀਹ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ, ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਓਵਾਦੀ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਉਭਾਰ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।