ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ

ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ “ਬਿੱਲਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਲਾਏ, ਆਈਐੱਸਆਈ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲੀਅਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ (ਆਈਬੀ) ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਆਈਐੱਸਆਈ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਨੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ

• ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ। 2009 ਵਿੱਚ ਡਾਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਈਐੱਸਆਈ ਦੇ ਕਰਨਲ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਸਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਦ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਜਹਾਦ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਗੁਪਤ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਘਾੜੇ ਸਨ।
• ਪੰਜਾਬ। ਐਵਲਿਨ ਹਾਰਟ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਰੀਵਿਊ (26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਵੱਲੋਂ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਮੀਦ ਗੁਲ ਦੀ ਥਾਂ ਆਈਐੱਸਆਈ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੁਖੀ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਵੇਂ ਮੁਖੀ ਨੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਆਈਐੱਸਆਈ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਮੀਦ ਗੁਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਲੇਖ ਲੇਖਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੁੱਢਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
• ਸਿਆਸਤ। ਦ ਨਿਊਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਮਿਡਨਾਈਟ ਜੈਕਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1989 ਵਿੱਚ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਮਤੇ ਰਾਹੀਂ ਡੇਗਣ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਹਰਾਨ ਬੈਂਕ ਕੇਸ ਨਾਲ ਵੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ, ਜੋ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ, ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਟੈਪ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
• ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ। ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• 18 ਜੂਨ 2025। ਲੰਮੀ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਕੰਬਾਈਂਡ ਮਿਲਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਐੱਚ-11 ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।