ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਆਈਏਐੱਸ
ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐੱਸ ਅਫ਼ਸਰ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਬਣੇ। ਤਾਂਡਵ ਆਫ਼ ਦ ਸੈਂਟੌਰ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਿਊ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ।
ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐੱਸ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਬਾਰੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ। ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼, ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਛਾਪਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐੱਸ ਅਫ਼ਸਰ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ 1947 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐੱਮਏ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਟਿਵ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1982: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਮਾਰਚ 2004 ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
- 1983 ਤੋਂ 1997: ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, 1989 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 1995 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਥਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1991 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਜੋ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂਡਵ ਆਫ਼ ਦ ਸੈਂਟੌਰ (1997), ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਿਊ: ਵੈੱਬ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸੈਕੂਲਰਿਜ਼ਮ (2000) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ: ਐਨ ਇਕੁਮੈਨੀਕਲ ਰਿਲੀਜਨ (1993) ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਹੀਦ ਬਿਲਾਸ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ (2001) ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿੱਖ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
- ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਸਿੱਖ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਮੈਰਿਜ ਆਰਡੀਨੈਂਸ 2008 ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ।
- ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2012 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਨਲਿਸਟ, ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੰਸਥਾ ਬਾਰੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹਮਾਇਤੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਵਤਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਤ-ਰਹਿਤ, ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ, ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਨਹੀਂ।
ਸਰੋਤ
- Gurtej Singh: About me, singhgurtej.blogspot.com (the author's own page). singhgurtej.blogspot.com
- Gurtej Singh IAS (tag page of talks and interviews), Sikh Siyasat. sikhsiyasat.com