ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ (ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ)

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ "ਸਭ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰੂਹਾਨੀ ਲਹਿਰ" ਆਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇੱਕ ਜੀਂਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ (1783 ਤੋਂ 1855) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਖਰਾ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਧੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸ ਨੂੰ 1930ਵਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਖ਼ ਆਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1929 ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 1951 ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੀਂਦਾ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ "ਨਕਲੀ ਸਿੱਖ" ਕਿਹਾ, ਅਵਤਾਰ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਯੁਗ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਉਲਟ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ "ਸੱਤ ਸਿਤਾਰੇ" ਵਰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਦਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨਿਆ।

ਮੁਖੀ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ): ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਨੀ, 1943 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ 17 ਸਤੰਬਰ 1969 ਨੂੰ ਮਰ ਗਿਆ। ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦਾ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਨੂੰ ਕਤਲ ਹੋਇਆ; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 1962 ਤੋਂ 1980 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗੱਦੀ ਕਦੋਂ ਸੰਭਾਲੀ। ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 13 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਤੱਕ ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ। ਸਵਿੰਦਰ ਹਰਦੇਵ 5 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਮੁਖੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਸੁਦੀਕਸ਼ਾ ਨੂੰ 17 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਮੁਖੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 28 ਨਵੰਬਰ 1973: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਥੇਬੰਦਕ ਦਖ਼ਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• ਵਿਸਾਖੀ 1978: ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 13 ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਅਤੇ 78 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਜਣੇ ਮਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਸਨ; ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਭਾਈ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ, 12 ਹੋਰ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਜਣੇ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਸਿੱਖਾਂ, ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਿਣਦੇ ਹਨ।
• ਜੂਨ 1978: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ)।
• 4 ਜਨਵਰੀ 1980: ਕਰਨਾਲ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ 64 ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ)। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।
• 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980: ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਤਲ ਲਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਿਆ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ)।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਮਿਸ਼ਨ ਸੁਦੀਕਸ਼ਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ 2018 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਭਵਨ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲੇ ਦੀ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਕਾਇਮ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਗਿਆ।