ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ

ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸਨ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਮੇਜਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ “ਧਰਮ ਪੱਖੋਂ ਸਿੱਖ” ਸਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ 34 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ। ਖਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਅਧਿਆਪਕ, ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਟਰੱਕਿੰਗ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1978 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹਮਾਇਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਿੱਖਾ ਆਲੋਚਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਰਗੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। 2010 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੇਜਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ।

ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ 1988 ਦਾ ਹਮਲਾ: ਜਨਵਰੀ 1986 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਬ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 26 ਅਗਸਤ 1988 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਬੱਗਾ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆਇਆ, ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸੰਪਾਦਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਅਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਹੇਅਰ ਬਚ ਗਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਕਵਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਗਾ ਨੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹਮਲੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ; ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ ਉੱਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਕਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ।

ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ: ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੇਅਰ ਸੀਐੱਸਆਈਐੱਸ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਐੱਸਆਈਐੱਸ ਅਤੇ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਕਬੂਲਨਾਮੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਬਾਗੜੀ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹ ਬਣਨ ਲਈ ਮੰਨ ਗਏ, ਪਰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਗੜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਛਾਪੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ: 18 ਨਵੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਹੇਅਰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਗੈਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰਦਿਆਂ ਹੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਉਸੇ ਰਾਤ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਛਾਪਿਆ। ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਿਸਟਮ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਤਲ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟੀਨਾ ਲੇਟਵੀਂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ “ਬਰਫ਼” ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਨੇ ਸਹੀ ਸਿਸਟਮ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਿ ਹੇਅਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਲਈ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਰਸੀਐੱਮਪੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਸਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਇਹ ਕਤਲ ਹੱਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1995 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਕਬੂਲਨਾਮੇ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਦਾ ਕਤਲ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 26 ਅਗਸਤ 1988: ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲਕਵਾ ਹੋ ਗਿਆ।
• 18 ਨਵੰਬਰ 1998: ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ।
• 15 ਨਵੰਬਰ 2007: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡੇਵ ਹੇਅਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਮੇਜਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਜੋ ਲਕਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਕਤਲ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।