ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ

ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਜਸਟਿਸ ਜੋਸਫ਼ਸਨ ਦਾ ਆਰ ਬਨਾਮ ਮਲਿਕ ਐਂਡ ਬਾਗੜੀ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ ਦੇ ਸਾਥੀ; ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੇ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਰ ਦਾ “ਸੱਜਾ ਹੱਥ” ਸਨ, ਅਤੇ ਦ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਰ ਦਾ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 27 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 23 ਜੂਨ 1985 ਨੂੰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਨਾਰੀਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਬੰਬ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ, ਅਤੇ 16 ਮਾਰਚ 2005 ਨੂੰ ਉਹ ਹਰ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਗਏ। ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੇ ਟੋਲਕੋ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਸਤੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨੀਂ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

ਕਰਾਊਨ ਦਾ ਕੇਸ: ਕਰਾਊਨ (ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਲਾਈਟ 301 ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ, ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਦੇ 329 ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ, ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਰੱਖਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ। ਕਰਾਊਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸੂਟਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਸਦ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1984 ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਸਕੁਏਅਰ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਾਲਾ ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਸੀ; ਪਰਮਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਉੱਤੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਸਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਈ ਕਹੇ ਗਏ ਦੋ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੋਰੈਂਸਿਕ ਸਬੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੀ ਪਾਇਆ: ਜਸਟਿਸ ਜੋਸਫ਼ਸਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਬਾਗੜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਰੋਹ ਕਾਰਨ ਬਦਲੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮਕਸਦ “ਮਿਸਟਰ ਬਾਗੜੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਕੋਈ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ”। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪਰਮਾਰ ਨਾਲ ਬਾਗੜੀ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਿਸਟਰ ਸੀ, ਐੱਫਬੀਆਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਖ਼ਬਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ 300,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨੂੰ ਜੱਜ ਨੇ “ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ” ਪਾਇਆ। ਮਿਸ ਈ ਵੱਲੋਂ ਸੀਐੱਸਆਈਐੱਸ ਦੇ ਇੱਕ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਾਊਨ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੱਜ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਬਣਾਵਟੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਕਰਾਊਨ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਵਾਜਬ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਸਬੂਤ ਉਸ ਮਿਆਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ”। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਕਿ ਬਾਗੜੀ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਦੀ ਧਾਰਾ 7 ਹੇਠਲੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੇਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੀਐੱਸਆਈਐੱਸ ਨੇ ਪਰਮਾਰ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਸੈਪਟ ਕੀਤੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਹੇਅਰ ਵਾਲਾ ਦੋਸ਼: 2000 ਵਿੱਚ ਬਾਗੜੀ ਉੱਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਕਵਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਦ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ ਨੇ 9 ਜਨਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਸਬੂਤ ਹੁਣ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਰਹੇ; ਬਾਗੜੀ ਨੇ ਇਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 28 ਜੁਲਾਈ 1984: ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
• 27 ਅਕਤੂਬਰ 2000: ਕੈਮਲੂਪਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ।
• 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003: ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸ਼ੁਰੂ।
• 9 ਜਨਵਰੀ 2004: ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ।
• 16 ਮਾਰਚ 2005: ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਮਲਿਕ ਸਮੇਤ ਬਰੀ; ਦੋਵੇਂ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ (ਦ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ)।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਬਾਗੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ। ਮੈਕਲੀਨਜ਼ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿ ਜੱਜ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਬੰਬ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲੇ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਚਲਾਇਆ।