ਸਰਦਾਰ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ

ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਨੇੜੇ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 24 ਅਗਸਤ 1886 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮੁਤਾਬਕ (ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਨੇ 1882 ਦੱਸਿਆ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਹੇਰੋ ਖ਼ੁਰਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਧੂਰੀ ਦੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਬਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ

ਪੰਜਾਬ ਰਿਆਸਤੀ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦਾ ਐਲਾਨ 17 ਜੁਲਾਈ 1928 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ, ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹਾਲਾਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੈਂਬਰੀ ਸਾਰੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ)।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 24 ਅਗਸਤ 1929 ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਹੋਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਟਿਆਲਾ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 11 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1931 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1933 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਜਨਵਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 25 ਅਗਸਤ; ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਜੋਂ ਖੁਡਿਆਲਾ ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕੇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਅਤੇ 500 ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਸਲੂਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਾਈਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਅੰਕੜਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20 ਜਨਵਰੀ 1935 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਦੌਰਾਨ ਦਮ ਤੋੜਿਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇੱਕ ਥਾਂ 19 ਜਨਵਰੀ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਸਾਈਟ ਦੋਵੇਂ 20 ਤਰੀਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਪੂਰੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਭੇਜੀਆਂ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 17 ਜੁਲਾਈ 1928: ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ।
• 24 ਅਗਸਤ 1929: ਪਟਿਆਲਾ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਅ।
• 11 ਅਕਤੂਬਰ 1930: ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
• 1933: ਮੁੜ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ।
• 20 ਜਨਵਰੀ 1935: ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਮਗਰੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜਿਆ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਘਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1948 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਿਆਸਤੀ ਯੂਨੀਅਨ (ਪੈਪਸੂ) ਬਣਨ ਨਾਲ ਇਹ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਗਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪੀ ਹੈ।