ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਮਲਿਕ

ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਮਲਿਕ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਦੇ 1985 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ 1970 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਤਨਾਮ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲਜ਼ (ਧਾਰਮਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ) ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।

ਮੁਕੱਦਮਾ: ਮਲਿਕ ਨੂੰ 27 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਫ਼ਸਟ-ਡਿਗਰੀ ਕਤਲ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ: ਫ਼ਲਾਈਟ 182 ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਸਾਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ। ਮੁਕੱਦਮਾ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਇਆਨ ਜੋਸਫ਼ਸਨ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰਾਊਨ (ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ) ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਵਾਹ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਡੇਅਕੇਅਰ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣ ਮਗਰੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 16 ਮਾਰਚ 2005 ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਜੋਸਫ਼ਸਨ ਨੇ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਕਰਾਊਨ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਿਆਰ ਤੋਂ "ਕਾਫ਼ੀ ਹੇਠਾਂ" ਰਹੇ। ਦ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਵੇਂ ਬੰਦੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਰਟ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਕਲੀਨਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਵੇਲੇ 58 ਸਾਲ ਦੇ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ: 14 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ 75 ਸਾਲ ਦੇ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਟੈਨਰ ਫ਼ੌਕਸ ਅਤੇ ਜੋਸ ਲੋਪੇਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਸਟ-ਡਿਗਰੀ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਨੂੰ ਨਿਊ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡ-ਡਿਗਰੀ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। 28 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਟੈਰੰਸ ਸ਼ੁਲਟੇਸ ਨੇ ਫ਼ੌਕਸ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੈਰੋਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਸੀਬੀਸੀ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ (ਐਗਰੀਡ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਫੈਕਟਸ) ਤੋਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਰਟ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਤਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਮਲਿਕ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਕਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਦ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲਣ ਨਾਲ "ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ" ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 27 ਅਕਤੂਬਰ 2000: ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ।
• 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003: ਮੁਕੱਦਮਾ ਸ਼ੁਰੂ।
• 16 ਮਾਰਚ 2005: ਹਰ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ।
• 14 ਜੁਲਾਈ 2022: ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ।
• 21 ਅਕਤੂਬਰ 2024: ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕਾਤਲ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲਦੇ ਹਨ। 28 ਜਨਵਰੀ 2025: ਫ਼ੌਕਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੋਰਟ ਨੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਤਲ ਲਈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਘੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।